Modern Gebruuk

Officieel sjettinge vaan kallers vaan ’t Limbörgs in Oos-Limbörg koume oet op e getal vaan 770.000 lui of 70-75 procent vaan de bevolking. ’t Gief gein officieel sjetting veur de Limbörgs-kallers vaan Wes-Limbörg, meh oonderzeuk gief es meugelike indicatie 320.000 lui of zoe 40 procent vaan de bevolking.

In Oos-Limburg weurt Limbörgs gekald door alle socio-economische laoge vaan de maotsjappij. E kwaart vaan deginnige die in Limbörg woene en gei Limbörgs kalle, gaof aon de wins te höbbe dat toch te kinne. Bij kinder op de lieger sjaol begint Hollands op te koume es spraok die mèt femilie en vrun gebruuk weurt. Daoneve späölt migratie sjijns ’n rol in de aofnaome vaan ’t gebruuk vaan Limbörgs in de ginneratie oonder de daartig jaor aajd. Väöl jong Limbörgers in Oos-Limbörg zien Limbörgs evels neet es ’n taol vaan de awwer ginneratie. In Wes-Limbörg is ’ne väöl groeteren trökval vaan ’t gebruuk vaan Limbörgs euver de ginneraties. D’n trökval weurt gesjet op oongeveer 50 procent in de lèste 70 jaor.

Wiewaal Limbörgs in 1997 es ’n apaarte taol in Oos-Limbörg erkind is gewore, heet ’t neet ’ne gelieke staotus mèt ’t Hollands gekrege. De officieel ambsspraok is nog ummertouw Hollands. Boe meugelik weurt evels door de regionaol euverheid Limbörgs in móndeling situaties getollereerd. In mie formeel situaties, wie op ’t werk of op sjaol (55 procent), bij d’n dokter (40 procent) of aon d’n tillefoon mèt ’ne vreemde (20 procent) weurt door Limbörgers Limbörgs gesproke.
Mie es 80 procent vaan de Limbörgers kalt de spraok mèt aander sprekers, awwers, vrun, d’n haorsnijer, de bekker of slechter, mèt lui op straot en es aongesproke door lui op straot of door ’ne vreemde op ze Limbörgs. Tösse 60-80 procent kalt Limbörgs mèt de partner thoes, mèt de partner es vreemde debij zien en mèt de kinder.
Limbörgs weurt veurnaomelik gebruuk in situaties die gekinmèrk weure door vertrouwdheid en mèt ’ne volwassene es conversatiepartner. De insigste oetzundering is kinnelik woe me op straot door ’ne vreemde op ze Limbörgs aongesproke weurt. In Wes-Limbörg is Limbörgs in väöl vaan dees situaties door Hollands vervange gewore, mèt es sprekend veurbeeld ouch in de mie vertrouwde of intiem situaties.

Contrair aon de Wes-Limbörgers weurt Limbörgs door de Oos-Limbörgers hoeg gesjet en höbbe dees lèste zier positief meininge euver hun taol. Limbörgs weurt gezeen es rieker en sjoender es Hollands en ’t gebruuk devaan gief mie gezèlligheid es Hollands. ’n Groete mierderheid vaan de Oos-Limbörgers vint Limbörgs ouch neet ein of aander vreemp en slordig täölke of get wat allein door lui gesproke weurt die neet beter kinne. Zie vinde tot iemes dee Limbörgs neve Hollands kalt twietaolig is.

Väöl Oos-Limbörgers vinde evels tot zie, mie es aander Nederlanders, veur ’t gebruuk vaan hun taol bespot weure. Dit weurt mie geveuld door de ginneratie vaan oonder de daartig. Es Limbörgstaolige Hollands kalle, daan höbbe zie e sterker en dudelik herkinbaarder accent es sprekers oet ander deile vaan Nederland of Vlaondere. De euvergroete mierderheid vaan Oos-Limbörgers vint evels tot Limbörgers die nationaol bekind zien bès e Limbörgs accent mage laote hure es zie Hollands kalle.

’n Intrèssant thema is dat vaan identiteit in Oos-Limbörg. Allein de ciefers vaan de Limburg-enquête zien hei besjikbaar, die me neet kint veralgemeine. Mer 10 procent vaan de gevraogde Oos-Limbörgers veult z’ch primair Nederlands. De aander 90 procent veult z’ch primair Limbörgs of identificeert z’ch mèt de regio of locaoliteit in Oos-Limbörg boe ze heer koume. Limbörgs kalle en z’ch Limbörgs veule weure gezeen es oonderein zier vervlöch. ’t Verlere vaan de meugelikheid Limbörgs te praote weurt gezeen es e verlees vaan identiteit. ’n Primair identificatie mèt Europa, de Hollands-kallers of ’t land vaan oersprunk is te vernaolèssige.
Dees sterke regionaol of locaol identificatie beteikent nog neet tot Limbörg es aofzunderlike entiteit gezeen weurt. Get minder es de hèlf veult z’ch deil vaan Nederland, ’tzelfde percentaasj veult z’ch allein verboonde mèt de zuielike provincies. Wieniger es 10 procent veult z’ch mèt Wes-Limbörg verboonde.

Bronnelies
Aarssen, J., Avoird, van der, T., Bontje, D., Broeder, P., Extra, G., Peijs, N., De Maastrichtse taalgroep, in: Taalpeiling voortgezet onderwijs in Maastricht. De status van allochtone talen thuis en op school, Tilburg/Utrecht 2001, 62-64.
Belemans, R., Eindrapport over de Limburg-enquête (periode 1/8/2001 – 30/4/2002), KU Leuven Instituut voor Naamkunde en Dialectologie, 2002.
Belemans, R., Ich kal ooch Limburgs: creatief lespakket voor de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Dewael, 1998.
Belemans, R., Keulen, R., Taal in stad en land: Belgisch-Limburgs, Lannoo Tielt, 2004.
Bezooijen, van, R., Ytsma, J., Accents of Dutch: Personality impression, divergence, and identifiability = Les accents du néerlandais: perception de la personnalité, divergence et identifiabilité, in: 1997 annual thematic conference of the Linguistic Society of Belgium, Kortrijk , BELGIQUE (12/12/1997), 1999, no 13 (224 p.) (16 ref.), pp. 105-129.
Broekhof, K., Kloprogge, J., Rutten, S., Avoird, van der, T., Bontje, D., Broeder, P., Extra, G., Peijs, N., De Maastrichtse taalgroep, in: Taalpeiling voortgezet onderwijs in Maastricht. De status van allochtone talen thuis en op school, Tilburg/Utrecht 2001, 62-64.
Münstermann, H., De vitatilteit van het Maastrichts. Resultaten van een onderzoek naar functionele en structurele aspecten van dialectverlies, in: Taal en Tongval, XXXVIII, 1986, 109-127.
Münstermann, H., Dialect loss in Maastricht: attitudes, functions and structures, in: Deprez, K. (ed), Language and intergroup relations in Flanders and the Netherlands, Dordrecht/Providence, 1989, 99-128.
Second Periodical report by the Netherlands presented to the Secretary General of the Council of Europe in accordance with Article 15 of the Charter.

http://www.statbel.fgov.be/verkiezingen2006/downloads/com_gem_70000_nl.p... (18-6-2008).